Rahvan Atı Yetiştiriciliği ve Yarışları

Rahvan Atı Yetiştiriciliği

Rahvan atı tarihte ilkönce Doğu Asya’da ve Orta Asya’da Türkler yetiştirmişlerdir. Daha sonra rahvan at Kafkasya’da, mütakiben de Osmanlı döneminde Anadolu’da yetiştirilmiştir. Bilhassa Osmanlı döneminde Rahvan at yetiştiriciliği ve Rahvan at kültürü doruk noktaya çıkmıştır. Osmanlı Türkleri tarafından Amerika Birleşik Devletlerinde de Rahvan atlar yetiştirilmiştir. Bu atlar Tennessee Walking Horse ismini almışlardır. Daha sonraları da bu atlardan Missouri Foxtrotter atları yetiştirilmiştir. Bu atlara Amerika Birleşik Devletlerinde büyük rağbet vardır. Rivayete göre bir deniz savaşında 300 Osmanlı denizcisi Portekiz’lilere esir düşer.

 

Daha sonra bu Portekiz’liler Amerika kıyılarında İngilizlere bir savaşta yenilirler. Bu sefer Osmanlı Türkleri İngilizlerin gemilerine alınır. Kıyıya yaklaşıldığında İngiliz gemilerinin yolcuları olduğu için bu Osmanlı Türkleri serbest bırakılırlar. Daha sonra Osmanlı Türkleri kıta içine doğru yürürler. Karşılarına çıkan Kızılderili kabileler ile dost olurlar ve burada Kızıldereli kadınlar ile evlenirler. Bunların torunları esmer olduğu için bunlara meloncan denir. İşte bu Meloncan’lar Tennesse Walking Rahvan atını yetiştirirler. Hatta bir ara Türkiye’ye de gelerek Türkiye’de (Anadolu’dan) at götürürler. Aynı zamanda bu meloncan’lar Kanada ve diğer kızıldereli kabileler için de Anadolu’dan at götürürler. Kızıldereli atlarının soyunda da Anadolu atının kanı olduğu söylenmektedir. Bu bir rivayettir.

 

Gerçek olup olmadığı bir araştırma konusudur. Ancak, ben bunun % 90 ihtimalle doğru olduğuna inanmaktayım. Osmanlı döneminde Rahvan at yetiştiriciliğine çok önem verilmiştir. Bunun da sebebi Rahvan at uzun mesafeyi üzerinde daha çok yükle en kısa zamanda gider ve ayrıca Rahvan yürüyüş binici için çok rahattır. Bu nedenle küçük atlar Rahvan yürüyüşle büyük atların yapmış olduğu işleri yapar-lar ve aynı zamanda da az yem tüketirler. Bu nedenle çok ekonomiktirler. Dolayısı ile Osmanlı Türkleri Orta Asya’daki gibi geniş otlakları bulamayınca Anadolu’da at yetiştirmek zorlaşmış ve bu nedenle küçük tipte Rahvan yürüyen az yem tüketen Rahvan atlar yetiştirmişlerdir. Bugün Anadolu’da hala gelenek olarak Rahvan atlar yetiştirilmektedir. Belediyelerin ve mahalli çevrelerin yardımı ile Rahvan at yarışları düzenlenmektedir. Aşağı yukarı bu yarışlarda yarışan 3000 Rahvan at vardır. Bu nedenle bu büyük bir potansiyeldir.

 

Derneğimiz bu potansiyeli değerlendirerek Ankara Hipodromunda resmi yarışlar düzenlemek istemektedir ve bu şekilde bütün Dünya’da önem verilen ve organize edilen Rahvan ve Tırıs yarışlarına biz de katılarak bu atlarımızın değer kazanmasını ve Dünya için bir gen kaynağı olmasını temenni etmekteyiz.

 

Rahvan atlarda baş güzel asil ve cesur görünümlü, alın geniş, profil düz, gözler parlak ve büyükçe, boyun normal ve kaslı, göğüs geniş ve derin, bel kısa, sağrı yuvarlak, bacaklar ve eklemler kuvvetli ve sağlam, tırnaklar sağlam ve serttir. Yürürken başlarını ve kuyruklarını dik tutan atlar makbuldür. Çok çevik ve dayanıklıdırlar. Her renkte olurlar. İnsana çok yakın ve sakindirler. Rahvan yürüyüşleri özel eğitimle sıçramadan yaptırılmaya alıştırıldığında, binici için çok rahattırlar. Rahvan yürüyüş esnasında dörtnala yakın sürat yaparlar. 1960 yılında Devlet tarafından Kars’ın Göle kazasında Rahvan atı yetiştirme harası kurulmaya karar verilmişti ve ödeneği de devlet tarafından tahsis edilmişti. Ancak, 27 Mayıs 1960 müdahalesi yapılınca Rahvan atı yetiştirme projesi iptal edilmiştir.

 

Rahvan Atı Yetiştiriciliği

Rahvan yürüyüşte at aynı yandaki ayaklarını, aynı anda adımlayarak yürür. Rahvan yürüyüş ata sonradan eğitimle öğretilmesine rağmen, doğuştan Rahvan yürüyen atlar da vardır. Bilhassa canik atlarının bazıları doğuştan rahvandır. Rahvan at yarışı, atın rahvan yürüyüşle belirli bir mesafeyi en kısa zamanda ve hatasız olarak bitirmesi esasına dayalı bir yarış türüdür. Bu yarışların kaynağı ise köklü bir geçmişe sahip olan rahvan atçılık kültürüdür.

At yarışları önceden köy düğünlerine atıyla gelen at sahiplerinin düğünlerde atlarını yarıştırmasıyla küçük çaplı yarışlar olarak başlamış, zaman içinde bölgesel yarışlara dönmüştür.

Rahvan at yarışları, resmi ve özel müsabakalar olmak üzere iki şekilde yapılmaktadır. İlki, Türkiye Geleneksel Spor Dalları Federasyonu tarafından düzenlenen müsabakalar ile il birinciliği müsabakalarını kapsar. İkincisi, Federasyondan izin alınarak mahalli kuruluşlarca düzenlenen müsabakaları kapsar. Muğla’da yapılan Rahvan At Yarışları da özel müsabaka kapsamında gerçekleştirilen yarışlardandır. Rahvan at yarışlarının il merkezinde yapıldığı tek yer, Muğla’dır.

Yarışlar için Tertip Komitesi ve Hakem Heyeti oluşturulur. Tertip Komitesi, yarışların düzenlenmesi, kuralların ve verilecek ödüllerin belirlenmesi gibi işlemleri yürütür. Hakem Heyeti de yarışanların takibini yaparak dereceye girenleri belirler.

Atlar yarışlar için iki ay öncesinden hazırlanmaya başlar. Sahipleri tarafından ata yürüyüş ve haftada bir defa hızlı yürüyüş yaptırılır. İdmandan sonra ata 3- 4 saat yem ve su verilmez.
Rahvan atlarda dövme nal (el yapımı) kullanılır. Koşum takımı olarak eğer, eğer altı için keçe örtü, yular, dizgin, üzengi olur. Muğla’da nalbant vardır ancak saraç olmadığından at koşum takımları genellikle İzmir ve Aydın’dan gelmektedir.

 

Binicilerin giyimi önceden yelek, gömlek, dar paçalı pantolon ve çizmeden oluşurken günümüzde serbesttir. Her at binicisinin elinde bir kamçı vardır.
Koşular düz ya da yuvarlak parkurda yapılır. Muğla merkezdeki ilk rahvan at yarışı düz koşu şeklinde yapılmış daha sonrakiler yuvarlak parkurda yapılmıştır. Parkur etrafında, taylar bir tur, taylıktan çıkıp yetişkinliğe geçen ve yetiştin olan atlar iki tur ya da bazen koşu sahasının büyüklüğüne göre üç tur koşar.
Yarış kuralları Tertip Komitesi tarafından belirlenmektedir. Bu kurallar, iller arasında genellikle ortak özellikler gösterir.

 

Rahvan atlar genelde altı kategoride yarışır.
Bunlar;

1-Deste (3 yaşlı taylar)
2-Ayak (4 yaşlı taylar)
3-Küçük orta (5 ve yukarı yaşlı taylar)
4-Büyük orta (5 ve yukarı yaşlı taylar, üç defa küçük ortayı kazanmış atlar)
5-Başaltı (5 ve yukarı yaşlı taylar, üç defa büyük ortayı kazanmış atlar)
6-Baş (5 ve yukarı yaşlı taylar, üç defa başaltı kazanmış atlar)
Sayılan kategorilere kimi zaman tozkoparan (2 yaşlı taylar) ve taze beşliler (taylıktan yeni yetişkinliğe geçen atlar) olmak üzere iki boy daha eklenebilmektedir.

 

Kategorisinde üç bayrak alan yani üç defa birinci olan at, bir üst kategoriye geçer. Her kategoride ilk üç dereceye giren at sahiplerine ödül verilir. Ödül olarak para, bayrak ve kupa verilir.

Rahvan At yarışıRahvan Atı Yetiştiriciliği

You May Also Like

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir